De Pontedeume a Redes, un marabilloso paseo pola beira do mar

José Fonte Sardiña

Cando eu era un neno, despois do longo curso escolar ―primeiro como parvuliño na vella Cátedra na que estudara o mesmiño arcebispo Rajoy e que hoxe acolle a Biblioteca Poeta Ramiro Fonte, logo no Agustín Tenreiro, no Pescador, no Couceiro e finalmente, xa un rapaz, no instituto eumés―, no verán, a ría de Ares, pola que navegabamos no noso caiuco, o Cariña de Rosa, era para nós unha segunda casa, e as penas do Soldado, A Macuca, O Mourón e As Mirandas as nosas principais referencias xeográficas.

Avisados polo dito popular de que o que pasou A Marola, pasou a mar toda, esta
quedaba decote fóra dos nosos límites (Foto de María José López Cernadas).

Navegando pola de Ares, aprendéronme fermosas lendas como a que asegura que as
catro rías que forman o golfo Ártabro naceran entre os dedos da man dereita da
divindade cando, despois da creación do mundo, o sétimo día, se botou a descansar; a
que conta como foron salgadas as augas do Esteiro do Eume; a das tres donas
transparentes, que enfeitizaron a vila de Pontedeume; a da Francesiña, que morrera ao pé da Ponte de Ferro; a do soldado, que afogara na pena da praia de Zopazos; a da serea da fonte encantada das Fragas do Eume, que hoxe seica vive no Mourón; a da serea das Mirandas, que casara cun fidalgo da liñaxe dos Mariño; a que desvela o motivo polo que o río Eume veu morrer nas augas do Atlántico e tantas outras; e tamén fun feliz nas súas praias, vendo de cando en vez os golfiños nadando ditosos pretiño de nós, pescando fanecas na Macuca, robalizas á cacea, luriñas coas poteiras e mesmo algún polbo, seguindo sempre os bos consellos do meu pai, o patrón maior do noso humilde Cariña de Rosa (Foto de Chuspi Veiga).

Navegar pola ría de Ares é unha auténtica regalía; así e todo, as vistas do mar desde
terra son tamén marabillosas. A andaina que vos propoño comeza en Pontedeume na
ponte de pedra e continúa polo actual paseo marítimo de Cabanas no que, antes de quese perpetrase o que eu chamo o “tambricidio”, había unha praia que os eumeses, con razón pero sen dereito, considerabamos nosa e as autoridades de Cabanas, con dereito pero sen razón, decidiron destruíla nos anos oitenta para poder eliminar o paso a nivel con barreira que había preto do Apeadeiro.

Coa lembranza do vello Tambre arrebatado, botamos unha mirada cara á ponte de
pedra, o castelo de Andrade e os caiucos da ribeira, e despedímonos da vila. Cruzamos
por debaixo da ponte do ferrocarril e camiñamos pola beira da praia da Madalena, coa
compañía do fermoso piñeiral, o espigón, a pena do Soldado coa imaxe da Virxe do
Carme en Zopazos, a pena da Macuca e a sombra protectora do Breamo, o noso monte sacro, en cuxa capela de San Miguel conta unha lenda, relacionada co rosetón da fachada principal, que se lles apareceu o Neno Xesús aos templarios que a custodiaban na Noiteboa de 1187.

Ao final da praia da Madalena, cómpre subir unha escaleira de madeira que nos conduce a un sendeiro que percorre toda a costa e pasa, entre piñeiros, carballos, castiñeiros e algún que outro intruso eucalipto, á beira mesma das praias de Chamoso, Río Castro, Almieiras, Coído, Río Sandeo ou Area Morta, xa na entrada de Redes, que aínda conserva as antigas cabrias onde os mariñeiros poñían a secar os seus aparellos que lle dan nome á fermosa localidade e ao seu pequeno porto.

Enfronte, vemos algúns barquiños navegando pola ría e o impoñente monte de Breamo, que mostra o porqué do seu topónimo ―Breamo vén do celta Brigamo, que se compón da forma brig, que significa monte ou lugar elevado, e o sufixo superlativo amo, que equivale a supremo, monte supremo ou moi elevado, xa que logo― e xustifica a existencia, xa en tempos prerromanos, do culto que recibiu dos pagáns o mesmo monte ou algún monumento que antigamente houbera na súa cima. Ao pé do Breamo, a visión da parroquia de Centroña e o seu templo faime lembrar aquela canción que o meu pai nos aprendera cando por alí pasabamos de nenos no Cariña de Rosa: “Al pasar por Centroña, los marineros, / saludando a la Virgen, alzan los remos”; e así o facíamos nós, no caiuco, obedecendo o mandato da vella cantiga popular.

Ao chegar a Redes, esa marabillosa localidade mariñeira que tan ben teñen coidada o alcalde aresán, Julio Ignacio Iglesias Redondo, e a concelleira de Turismo, a nosa paisana Lucía Blanco García, facemos primeiro unha paradiña na terraza portuaria para coller folgos e visitamos logo o seu miradoiro desde onde a ría de Ares nos volve agasallar con toda a súa beleza.

Xa co solpor, regresamos a Pontedeume polo mesmo camiño e despedimos como se merece o mítico Mourón, que nos fai lembrar novamente a lenda da serea que seica alí vive.